Diabetische voetkliniek

In de geïndustrialiseerde landen heeft 1 % van de personen met diabetes een amputatie ondergaan. De prevalentie van diabetes type 2 neemt pandemische proporties aan waardoor we dan ook in de toekomst gigantische problemen op dat gebied verwachten. Gegevens uit het IKED (Initiatief voor Kwaliteitsbevordering en Epidemiologie bij Diabetes) tonen ontluisterende gegevens aan bij patiënten met diabetes in een vergevorderd stadium (diabetesconventiepatiënten) in België. Zeventien procent van de type 1 patiënten en maar liefst 34 % van de patiënten met type 2 diabetes hebben voetcomplicaties zoals perifere neuropathie, ulcus of amputatie. Bij 5,3% van de type 1 en respectievelijk 8,5 % van de type 2 patiënten is er een voorgeschiedenis van een ulcus. Opvallend is vooral dat deze populatie een zeer ernstige comorbiditeit heeft met in meer dan de helft cardiovasculaire antecedenten, 30 % renale insufficiëntie en 10 % niervervangende therapie.

In az groeninge hebben we sinds 2005 een door het Riziv erkende derdelijns diabetische voetkliniek waarbij er een intensieve samenwerking is tussen de endocrinologen, de orthopedisch chirurgen, orthopedisch schoenmakers, diabetesverpleegkundigen en een podologe. Ook de dienst vasculaire heelkunde wordt bij deze samenwerking betrokken. Het doel van deze multidisciplinaire aanpak is vooral het aantal majeure amputaties te vermijden. De belangrijkste pijlers zijn naast een goede diabeteszorg (glycemieregeling en cardiovasculaire risicopreventie) wondzorg, drukontlasting en eventuele revascularisatie en/of systemische antibioticatherapie. Toch is het zo dat 40 % van de patiënten een recidief vertoont en 13 % hervalt zelfs tijdens het eerste jaar op dezelfde plaats. Primordiaal zijn dan ook primaire en secundaire preventiemaatregelen met een goede voethygiëne, eventueel steunzolen of orthopedische schoenen.

Recentelijk konden we met de diabetische voetkliniek op het internationaal congres van de European Wound Management Association te Helsinki enkele goede resultaten voorstellen met onder andere het gebruik van Flaminal®.

Aangezien de meeste patiënten niet worden gehospitaliseerd, is de thuiszorg heel belangrijk. Vaak is er immers bij deze patiënten een dagelijkse zorg (thuisverpleegkundige) nodig en regelmatig nazicht bij de huisarts is absoluut noodzakelijk (om de paar dagen).
 
Het kan echter niet genoeg benadrukt worden dat primaire preventie van voetproblematiek bij diabetici het belangrijkste is. Een goede voethygiëne en bewustwording van deze potentiële problemen bij de patiënt is primordiaal.

 

 

Dr. Gerd Vanhaverbeke (endocrinoloog az groeninge)
http://www.diabetesvoet.be

Het diabetes-voetteam bestaat uit:
• Endocrinologen: dr. Gerd Vanhaverbeke, dr. Dany Nicolaij
• Orthopedisch chirurgen: dr. Jan Van Der Bauwhede, dr. Frederick Michels
•  Diabetesverpleegkundigen: Dirk Helin, Ann Spyckerelle
•  Podologe: Valérie Vanneste
•  Orhopedische schoenmaker: Patrick Van der Steen

Referenties

  • Orsted HL, Searles GE, Trowel H, Shapera L, Miller P, Rahman J.; Best practice recommendations for the prevention, diagnosis, and treatment of diabetic foot ulcers: update 2006. Adv Skin Wound Care 2007; 20(12):655-669.
  • Debacker N, Nobels F, Van Crombrugge P, Vandenberghe H, Van Casteren V.; Initiatief voor Kwaliteitsbevordering en Epidemiologie bij Diabetes IKED : Rapport resultaten 2002. 23. 2003. Brussels, Belgium, IPH/EPI Reports.2002.
  • Billiet A, Debacker N, Nobels F, Van Acker K, Van Casteren V.; Initiatief voor Kwaliteitsbevordering en Epidemiologie bij Multidisciplinaire Diabetes Voetklinieken. Jaren 2005-2006.205/22.Brussels, Belgium, WIV-ISP.
  • Billliet A, Debacker N, Nobels F, Van Acker K, Van Casteren V.; Initiatief voor Kwaliteitsbevordering en Epidemiologie bij Multidisciplinaire Diabetes Voetklinieken. Follow up jaren 2005-2006.  Brussels, Belgium, WIV-ISP.
  • Helin Dirk, Spyckerelle Ann, De Corte Veerle, Michels Frederick, Van Der Bauwhede Jan, Vanhaverbeke Gerd; Case study of five patients suffering diabetic foot ulcers who were treated with a novel debriding broad spectrum antimicrobial wound healer: assessment on T.I.M.E. framework European Wound Management Association, Helsinki, mei 2009