Schoon en meedogenloos

Zorggerelateerde infecties komen niet enkel voor in verzorgingsinstellingen. Elk direct patiëntencontact, elke verzorging/therapie, ook tijdens de privéraadpleging of een huisbezoek, kan oorzaak zijn van een infectieuze complicatie. Dergelijke infecties kunnen de omvang van een epidemie krijgen als een gemeenschappelijke infectiebron de oorzaak is (bijvoorbeeld door gebruik van besmet medisch materiaal). Is het oorzakelijk agens afkomstig van de endogene flora van de patiënten, dan duiken zorggerelateerde infecties eerder sporadisch op.

De epidemiologie van zorggerelateerde infecties in de ambulante geneeskunde is minder goed gekend dan in ziekenhuizen en chronische zorginstellingen. Bovendien leidt de afwezigheid van een registratie- of toezichtssysteem vermoedelijk tot een onderschatting van het probleem. Slechts in uitzonderlijke omstandigheden zal een probleem ten gevolge van onvoldoende hygiëne in de huisartsenpraktijk aan het licht komen bij de gezondheidsinspectie. Zo werd vrij recent binnen Vlaams-Limburg een cluster van hepatitis B-gevallen bij een specifieke huisarts in verband gebracht met ongeoorloofde onveilige injectietechnieken.

AZ Groeninge verrichte in 2007-2008 een hygiëne-audit in alle poliklinische ruimtes. Tijdens deze audits werd nagegaan in welke mate standaardvoorzorgsmaatregelen (inclusief handhygiëne en veilige injectietechnieken) en procedures voor reiniging/ontsmetting/sterilisatie correct nageleefd kunnen worden. De meest frequent voorkomende “non-conformiteiten” worden opgelijst in onderstaande tabel.

Top 15 non-conformiteiten: stof voor een zelfevaluatie?
vervallen antiseptica
consultatiemedewerker/arts draagt armjuwelen
onvoldoende faciliteiten voor goede handhygiëne
foute faciliteiten voor goede handhygiëne
inadequate ontsmetting van semi-kritiek materiaal
onvoldoende toepassing van standaard voorzorgsmaatregelen bij contact met slijmvliezen, kans op spatten en aërosols
onvoldoende beschikbaarheid niet-steriele handschoenen
risicovol herbruik multidosisflacons
onhygiënisch herbruik van flacons geleidingsgel
vervallen steriele producten
onderzoekstafel beschadigd waardoor niet goed reinigbaar/ontsmetbaar
risicovol gebruik van naaldcontainer
onprecieze dosage van desinfectantia (foute concentratie)
vervallen medicatie
ontbreken van naaldcontainer

Goede aanbevelingen voor infectiebeheersing tijdens de verzorging buiten verzorgingsinstellingen (thuisverzorging/spreekkamer van de arts) bestonden in Frankrijk reeds sinds 2006. Twee jaar later volgde België met publicatie nr. 8279 van de Hoge Gezondheidsraad vol praktische hygiënetips. Op deze wijze worden de infectiebeheersingsprincipes, die reeds langere tijd binnen zorginstellingen gelden, uitgerold naar de eerste lijn. Verplichte literatuur voor elke professionele zorgverstrekker die het goed meent met zijn patiënt en voor wie “patiëntveiligheid” geen hol begrip is. 

 

Referenties