De trend doorbroken: patient centered education

Patiënteninformatie is sinds tientallen jaren een ‘hot topic’. Een geïnformeerde patiënt zou beter op de hoogte zijn over de zorg die hij nodig heeft waardoor hij actiever kan deelnemen aan het genezingsproces. Het belang van dit onderwerp werd nogmaals onderstreept door de publicatie van de wet inzake patiëntenrechten. “De patiënt heeft het recht om informatie te ontvangen waardoor hij inzicht krijgt in zijn gezondheidstoestand en de vermoedelijke evolutie ervan (diagnose, gewenste gedrag,…).”

Een operatie wordt vaak beschouwd als iets bedreigend en gaat altijd gepaard met fysieke en psychische stress die angst kan veroorzaken. Johnson en Leventhal beschreven in 1983 een reductie in angst indien informatie werd gegeven over procedures én gewaarwordingen. Niet alleen de informatie is belangrijk maar ook de karakteristieken van de patiënt om met stress om te gaan. Zo gaan sommige patiënten op zoek naar informatie om hun angst te reduceren. Andere patiënten gaan hun gedachten niet focussen op de operatie en het eerder trachten te vermijden door zich te focussen op iets anders. Pas vlak voor de operatie gaan zij op zoek naar informatie.

Voorbereiding op de operatie en op het revalidatieproces

Voor een orthopedische patiënt is informatie noodzakelijk want hij/zij moet zich niet alleen voorbereiden op de operatie maar ook op het revalidatieproces. Zoals reeds aangehaald, kan preoperatieve informatie angst voor de operatie reduceren. Bij de voorbereiding op het revalidatieproces kan preoperatieve informatie de zelf-effectiviteit en de betrokkenheid bij de postoperatieve oefeningen verhogen.
In 2004 publiceerde The Cochrane Collaboration een review: “Pre-operative education for hip or knee replacement”. Zij stelden vast dat preoperatieve informatie inderdaad de angst kan reduceren. Het heeft vooral een gunstig effect op patiënten die de informatie het meest nodig hebben zoals patiënten die geen beroep kunnen doen op mantelzorgers of die fysieke beperkingen hebben.

Orthopedisch consulent: patiëntgerichte begeleiding

De chirurgen van het Orthopedisch Centrum az groeninge beschouwen preoperatieve patiënteninformatie als hun verantwoordelijk-heid. Elke patiënt krijgt die informatie die de arts noodzakelijk acht voor de ingreep. Tijdens de opname stellen verpleegkundigen en paramedici soms vast dat de patiënt de initieel gegeven informatie vergeten had. Dit ligt niet aan de vaardigheden van onze artsen maar is een gekend en frequent bestudeerd fenomeen.

De chirurgen creëerden de functie orthopedisch verpleegkundig consulent binnen hun consultatie. Eén van de opdrachten was het uitwerken van patiëntenfolders voor heup- en knieprothese. Bij het opstellen van deze folders werd nauw samengewerkt met hoofdverpleegkundigen, ergotherapeuten, kinesitherapeuten, chirurgen, vertegenwoordigers van de sociale dienst en enkele patiënten. Elke folder behandelt onderwerpen zoals ziekte, alternatieve behandelingen, de ingreep, realistische verwachtingen, voorbereiding op de opname, verloop van de opname, revalidatie … We kozen om gebruik te maken van veel foto’s omdat beelden vaak meer zeggen dan tekst.

Het orthopedisch centrum heeft bewust gekozen om patiënten niet in groep te informeren. Rekening houdend met de copingstijlen om met stress om te gaan en de verschillende noden van elke patiënt lijkt het ons veel interessanter om patiënten individueel te begeleiden.

Tijdens de consultatie geeft de arts informatie en een informatiefolder aan de patiënt. Zo kan hij/zij thuis, eventueel samen met familie, de informatie hernemen. Bij vragen kan de patiënt steeds terecht bij de orthopedisch consulent. Naast de informatiebrochures worden ook gratis consultaties bij de orthopedisch consulent ingericht. Hierbij wordt de begeleiding niet opgelegd maar voorgesteld door de chirurg. Iedere patiënt kan gebruik maken van zo’n consultatie. Extra aandacht gaat naar degenen die geen beroep kunnen doen op mantelzorgers of die fysieke beperkingen hebben. Op deze manier kunnen we vóór de opname reeds werken aan een ontslagbeleid in samenwerking met de sociale dienst.

Mocht u bij het doorverwijzen van een patiënt essentiële informatie hebben over fysieke, psychische of sociale context kan u dit melden via de verwijsbrief of rechtstreeks contact opnemen met de orthopedisch consulent.

 

Nathalie De Donder, orthopedisch consulent
Burg. Vercruysselaan 5 l 8500 Kortijk
t. 056 36 65 10
nathalie.dedonder@azgroeninge.be