Leukemie

Wat is leukemie?

Witte bloedcellen (of ‘leukocyten’) beschermen je lichaam tegen infecties. Bij leukemie zitten er te veel witte bloedcellen in je bloed en beenmerg. Die cellen zijn meestal ook niet volledig ontwikkeld en werken niet zoals het moet. Daardoor kunnen ze je lichaam niet goed beschermen. Je hebt dan minder weerstand.

Veel mensen denken dat vooral jonge mensen deze ziekte krijgen. Ze worden dan plots erg ziek en krijgen zware behandelingen. Soms genezen ze niet. Daarom heeft leukemie een slechte naam. Maar er zijn veel soorten leukemie. De meeste soorten zijn veel minder gevaarlijk.

De ziekte kan zich snel of trager ontwikkelen. Er is ook een verschil volgens het type bloedcel dat de ziekte veroorzaakt.

Bij acute leukemie zitten er te veel onrijpe witte bloedcellen in je beenmerg. Daardoor is de hoeveelheid gezonde witte bloedcellen, rode bloedcellen en bloedplaatjes niet in evenwicht. Je kunt dan bloedarmoede krijgen, minder weerstand hebben en sneller infecties of bloedingen krijgen.
Acute leukemie ontwikkelt zich snel. Je bent meestal flink ziek en hebt onmiddellijk een behandeling nodig. Die is vaak intensief.
Er zijn 2 types acute leukemie:
- Acute lymfatische leukemie (ALL) komt meestal voor bij kinderen en jongere mensen. Bij deze vorm van leukemie heb je een intensieve behandeling nodig.
- Acute myeloïde leukemie (AML) komt meestal voor bij oudere mensen. De behandeling is vaak niet intensief en goed te verdragen.

Chronische leukemie ontwikkelt zich trager. De ziekte kan jaren duren.
Er zijn 2 types chronische leukemie:
- Chronische lymfatische leukemie (CLL) is de meest voorkomende soort van leukemie. 7 op de 10 patiënten heeft bij het stellen van de diagnose geen behandeling nodig. 3 op de 10 patiënten heeft nooit een behandeling nodig. We volgen je wel op met regelmatige controles.
- Chronische myeloïde leukemie (CML) verloopt in verschillende fasen. Je krijgt altijd een behandeling. Bij meer dan 9 op de 10 van de mensen met CML blijft de ziekte met de juiste behandeling goed onder controle. Je hebt ook weinig klachten.

Wat merk je als je leukemie hebt?

De klachten bij acute leukemie zijn meestal vaag. Ze kunnen ook een andere oorzaak hebben dan kanker.

Mogelijke symptomen van acute leukemie zijn:

kortademigheid
koorts
’s nachts hevig zweten
hoofdpijn
minder eetlust en gewichtsverlies

Door een tekort aan gezonde bloedcellen kun je ook deze klachten krijgen:

een bleke huid
vermoeidheid en kortademigheid
duizeligheid
plotse bloedingen, zoals een bloedneus, bloedend tandvlees of hevige menstruatie
snel blauwe plekken
infecties die blijven terugkomen of moeilijk genezen, zoals keelontsteking, bronchitis of tandvleesontsteking

Wordt de ziekte erger? Dan kunnen de abnormale witte bloedcellen in je bloed en soms ook in je organen terechtkomen. Je lever of milt kan dan groter worden. Je krijgt dan klachten zoals pijn in de bovenbuik.

Mensen met chronische leukemie hebben vaak geen klachten of symptomen. Meestal ontdekken we de ziekte toevallig, bijvoorbeeld bij een bloedafname om een andere reden.

Zijn er wel klachten? Dan zijn die meestal vaag. Ze kunnen ook een andere oorzaak hebben dan kanker. De meest voorkomende symptomen zijn:

kortademigheid
buikpijn
vermoeidheid
zwak gevoel
gewichtsverlies zonder reden (zelden)
’s nachts zweten (zelden)
koorts (zelden)
infecties (bijvoorbeeld keelontsteking, bronchitis, tandvleesontsteking)
bloedingen (bijvoorbeeld blauwe plekken, bloedneus, bloedend tandvlees)
jichtaanval bij iemand die vroeger nooit jicht heeft gehad

Wordt de ziekte erger? Dan kunnen de abnormale witte bloedcellen zich opstapelen in de lymfeklieren of milt, waardoor die opzwellen en groter worden. Je krijgt dan klachten zoals:

pijn of een zwaar gevoel links in de bovenbuik;
minder zin om te eten.

Hoe stellen we leukemie vast?

Heeft je arts een vermoeden dat je leukemie hebt? Dan kunnen we volgende onderzoeken doen:

Bij chronische leukemie gebeurt meestal ook een lichamelijk onderzoek. De arts controleert:

de lymfeklieren in je hals, oksels, liesstreek;
je buik, om te voelen of je lever of milt groter dan normaal is;
je huid, om te zien of je tekenen van bloedarmoede of blauwe plekken hebt.

Soms doen we extra onderzoeken. Die dienen vooral om uit te maken welke behandeling voor jou het meest geschikt is. Mogelijkheden zijn:

Algemeen onderzoek van de longen in het centrum longziekten
Algemeen onderzoek van het hart in het hartcentrum
CT-scan (enkel bij chronische lymfatische leukemie)
DNA-onderzoek en flowcytometrie via een bloedafname
Echografie van de buik

Hoe behandelen we leukemie?

Wijzen de onderzoeken uit dat je een vorm van leukemie hebt? Dan stelt een team van artsen en andere zorgverleners voor jou een behandelplan op. Ze bespreken dit in het multidisciplinair oncologisch consult (MOC).

De behandeling hangt af van het type leukemie:

Bij chronische leukemie met een laag risico stelt de arts vaak eerst actieve opvolging voor. Dat betekent dat we de evolutie van de ziekte opvolgen met regelmatige controles. Zo vermijden we onnodige behandelingen en bijwerkingen.

Worden je klachten erger? Dan kan de arts een behandeling opstarten. Mogelijkheden zijn:

Welke ondersteuning bieden we?

Wil je weten:

welke ondersteunende diensten er zijn in az groeninge;
welke initiatieven en activiteiten je kunnen helpen;
waar je buiten het ziekenhuis terecht kan voor een luisterend oor of advies;
waar je betrouwbare informatie over kanker kan vinden, ook voor kinderen en jongeren?

Klik hier voor meer uitleg over ondersteuning bij kanker.