Brachytherapie bij prostaatkanker

Dag van de operatie

• Je wordt wakker op de ontwaakzaal. We controleren je hart, bloeddruk en ademhaling via de monitor. Soms krijg je extra zuurstof via een masker over je neus en mond.
• Je hebt een blaassonde in de urinebuis. De arts plaatst die tijdens de operatie. Een ballonnetje gevuld met water houdt de sonde op zijn plaats in je blaas. Je voelt dit ballonnetje niet, maar je kunt wel pijn voelen aan je penis. Is dit het geval? Dan geeft de verpleegkundige je pijnstillers. De pijn komt soms door zwelling of het begin van de bestraling.
• Je hebt een infuus in je arm om medicatie te krijgen. ’s Avonds geven we je via het infuus een pijnstiller. Die werkt pijnstillend en ontzwellend. 
• Onder de balzak, waar de zaadjes ingebracht zijn, kan je een bloeduitstorting krijgen. We leggen de eerste uren na de operatie ijszakjes om dit te beperken.
• Op de dag van de operatie krijg je een medicijn dat plassen makkelijker maakt. Het ontspant de plasbuis. ’s Morgens en ’s avonds krijg je antibiotica. Moet je dit thuis verder nemen? Dan krijg je een voorschrift als je het ziekenhuis mag verlaten. 
• Enkele uren na de operatie krijg je een slokje water. ’s Avonds krijg je een pudding, yoghurt en een flesje water.

De dag na de operatie

• ’s Morgens verwijdert de verpleegkundige je infuus, de blaassonde en het verband op de huid tussen je balzak en je anus (waar de arts heeft geprikt). We controleren of er zwelling en/of een bloeduitstorting is.
• Je mag deze zone zelf wassen met water (geen zeep!) en goed afdrogen. Vraag hulp aan een verpleegkundige als dat nodig is. 
• Na het verwijderen van de sonde mag je plassen in een urinefles. De eerste keer kan dit branderig aanvoelen. 
• Drink veel water zodat je goed kan plassen. De eerste dagen kan je een branderig gevoel hebben bij het plassen. Er kan ook wat bloed in je urine zitten. Soms moet je vaker plassen of gaat plassen moeilijker. Een klein inlegverband (bijvoorbeeld Tena for Men) kan je meer comfort geven. 
• In de voormiddag komt de uroloog langs om te controleren of je goed kan plassen. Is alles in orde? Dan mag je naar huis. 

Ontslag uit het ziekenhuis

• Bij ontslag uit het ziekenhuis krijg je:
  • een nieuwe afspraak voor controle bij de uroloog en radiotherapeut
  • eventueel een voorschrift voor medicatie 
  • uitleg over wat je thuis moet doen en waar je rekening moet mee houden.
• Lees hier hoe je je ontslag uit het ziekenhuis voorbereidt. 

Verdere opvolging

• Na de brachytherapie kan de prostaat eerst wat opzwellen. Dat komt door het inbrengen van de zaadjes. Na een tijdje verdwijnt die zwelling. De prostaat krijgt dan weer zijn normale grootte. 
• Na de behandeling daalt de PSA-waarde in je bloed snel. 
• Opvolging in het eerste jaar na brachytherapie:
  • Je komt op controle in het ziekenhuis na 1 maand, en daarna na 3, 6, 12 maanden.
  • Bij elke controle meten we de PSA-waarde in je bloed. 
  • Bij de controle na 1 maand nemen we een scan. Zo kunnen we het aantal zaadjes en de plaats ervan controleren.
• Opvolging vanaf het tweede jaar na brachytherapie:
  • We controleren je PSA-waarde 2 keer per jaar. 
  • Tijdens een afspraak in het centrum urologie doen we ook een plasstraalmeting. 

Bij deze behandeling heb je radioactief materiaal (jodium-125) in je prostaat gekregen. Dit bestrijdt je ziekte van binnenuit.

De straling werkt vooral in de prostaat zelf. Er komt maar weinig straling uit je lichaam naar buiten. Er is een risico voor mensen in je omgeving, maar dat is heel klein. De straling neemt ook af in de tijd: na 60 dagen is de helft van de straling al weg. Na een paar maanden blijft er bijna niets meer over. 

Deze richtlijnen voor thuis gelden daarom maar voor beperkte tijd:

• Hou afstand tijdens de eerste 2 maanden na de behandeling 
  • Hoe groter de afstand tussen jou en de ander, hoe minder straling die persoon krijgt. 
  • Is de afstand tussen jou en de ander minder dan 1 meter? Beperk het contact tot maximaal 5 minuten per dag:
    • Neem geen kind op schoot. Een korte knuffel mag wel.
  • Is de afstand tussen jou en de ander meer dan 1 meter afstand? Dan is er geen probleem:
    • Je mag bijvoorbeeld lange tijd in dezelfde kamer zijn met kinderen of zwangere vrouwen.
    • Slapen in hetzelfde bed met je partner is toegestaan (als die niet zwanger is).
  • Je mag seks hebben. Dit beïnvloedt de behandeling niet.
• Krijg je een andere operatie of medische behandeling?
  • Laat de arts altijd weten dat je radioactief materiaal ingeplant kreeg.
  • Krijg je later in je leven een dikkedarmonderzoek of een behandeling van de dikke darm? Dan moet je dit je hele leven blijven melden. 
• Beweging en voeding
  • Wacht 4 weken met fietsen en paardrijden. Door de druk op je prostaat kunnen de radioactieve zaadjes zich verplaatsen. 
  • Andere sporten (zwemmen, lopen…) mag je gewoon blijven doen. 
  • Drink minstens 2 liter water per dag. Zo kan je goed blijven plassen. 
  • Eet fruit, groenten en volkorenbrood om je stoelgang soepel te houden. 
  • Probeer persen op het toilet te vermijden. Dit zet druk op het perineum (de plaats tussen de balzak en anus, waar de arts heeft geprikt), wat nadelig kan zijn. 
• Hygiëne
  • Je mag een douche nemen. 
  • Was de zone tussen je balzak en anus (perineum) zoals de verpleegkundige het je leerde. Droog de plek goed af. Doe dit 14 dagen lang. 
• Overlijden?
  • Overlijd je binnen de 2 jaar en wil je een crematie? Zorg ervoor dat de begrafenisondernemer op de hoogte is van je behandeling met radioactief materiaal. Dit vraagt extra maatregelen i.v.m. stralingsbescherming. Dat is belangrijk voor de veiligheid van het personeel in het crematorium. 

Bij brachytherapie planten we kleine, radioactieve bronnen rechtstreeks in de prostaat. We noemen die ook wel ‘zaadjes’. Het inplanten gebeurt met speciale, holle naalden. 

De ‘zaadjes’ zijn kleine titanium staafjes met jodium-125-poeder. Dat poeder geeft radioactiviteit af uit en vernietigt de kankercellen in je prostaat. We verwijderen je prostaat dus niet.

De ingeplante zaadjes blijven in je prostaat zitten. Ze geven tot 2 jaar lang straling af. Die straling werkt alleen in het tumorweefsel en spaart het gezonde weefsel rondom.