Bijwerkingen chemotherapie: invloed op seksualiteit, intimiteit en vruchtbaarheid

Chemotherapie kan een invloed hebben op je seksleven. Door lichamelijke gevolgen van de ziekte/behandeling, maar ook emotioneel. Dat is voor iedereen verschillend. Sommige mensen hebben minder zin in seks door de therapie en de invloed hiervan op hun hormonen. 

Het kan zijn dat je seks nu even minder belangrijk vindt door andere zorgen. Of dat je je onzeker voelt door de veranderingen in je lichaam. Misschien moeten jij en je partner nog wennen aan uiterlijke veranderingen zoals haaruitval of vermagering; of misschien heb je te veel last van vermoeidheid. Dan heb je mogelijk meer nood aan begrip, warmte, nabijheid en intimiteit. Voor andere mensen is seks in deze periode juist wél belangrijk. Dit is heel persoonlijk.

De behandeling kan ook een invloed hebben op de vruchtbaarheid. Heb je een kinderwens? Bespreek dit zo snel mogelijk met je arts en zorgverleners. 

Wat kan je merken? 

Algemene klachten

• Minder zin om te vrijen door de therapie of door lichamelijke klachten (pijn, vermoeidheid, misselijkheid).

Klachten bij vrouwen (afhankelijk van de behandeling)

• Je hebt last van vaginale droogte.
• Je menstruatie kan stoppen, tijdelijk of voor langere tijd.
• Je hebt last van stemmingswisselingen of warmteopwellingen (opvliegers). Dit zijn klachten die vrouwen ook in de menopauze krijgen.

Klachten bij mannen (afhankelijk van de behandeling)

• Je hebt erectieproblemen.
• Je kunt moeilijk klaarkomen (ejaculatieproblemen).
• Je hebt minder zin in seks.

Wat kan je zelf doen? 

Praat met elkaar

• Praat over je seksuele problemen of zorgen. Dat is niet altijd makkelijk, maar wel belangrijk.
• Vind je de juiste woorden niet? Of wil je je partner sparen? Probeer toch om de eerste stap te zetten en praat erover. Praten helpt om elkaar beter te begrijpen.
• Zoek uit hoe seksualiteit of intimiteit in deze periode voor jullie kan werken. 

Neem tijd voor elkaar en wees geduldig

• Door je ziekte en alle veranderingen kan seks moeilijker worden. Verwacht niet dat alles vanzelf weer lukt. Dit vraagt tijd en oefening.
• Ben je vaak moe? Zoek samen een goed moment om te vrijen, bijvoorbeeld na een rustpauze.
• Je kunt seks ook tijdelijk uitstellen. Sommige koppels kiezen dan voor knuffelen, aanraken of strelen.

Bescherm jezelf en je partner

• Tijdens de chemotherapie en tot enkele maanden erna moet je voorbehoedsmiddelen gebruiken (bijvoorbeeld een condoom).
• Als vrouw mag je nu niet zwanger worden: chemotherapie kan schadelijk zijn voor de baby.
• Kan je niet (meer) zwanger worden? Gebruik de eerste 7 dagen na je behandeling toch een condoom. Er kunnen nog resten van chemo in sperma of vaginaal vocht zitten.
• Gebruik een condoom of beflapje bij orale en anale seks.

Kinderwens? Praat erover!

• Hebben jij en je partner nog een kinderwens? Vraag tijdig advies aan je arts. Stel dit niet uit.
• Tijdens de chemotherapie moet je altijd een voorbehoedsmiddel gebruiken (bijvoorbeeld een condoom). Als vrouw mag je nu niet zwanger worden.
• Het is mogelijk om je eicellen of zaadcellen te laten invriezen. Dat moet vóór de start van de chemotherapie gebeuren. Zo is er nog een mogelijkheid om later zwanger te worden. Als dat nodig is, verwijzen we je door naar een Centrum voor Reproductieve Geneeskunde.

Wanneer neem je contact op met de oncocoach en/of huisarts?

• Vind je het moeilijk om over seksualiteit en intimiteit te praten? De oncocoach, verpleegkundige, oncopsycholoog, seksuoloog zijn er om je te helpen. Ze kunnen je ook doorverwijzen naar de juiste zorgverlener.

Neem contact op met een oncocoach.

Welke bijkomende behandeling of ondersteuning kan je krijgen?

• Heb je erectieproblemen? Praat erover met je arts. Soms is medicatie mogelijk. Je arts kan je ook doorverwijzen naar een uroloog.
• Heb je last van vaginale droogte? Een vaginale bevochtiger en/of glijmiddel zijn goede oplossingen. Je kunt ze zonder voorschrift kopen. Vind je het lastig om dit in de apotheek te vragen? Vraag je arts, oncocoach, verpleegkundige of seksuoloog gerust om een voorschrift. Zo wordt het makkelijker om de stap te zetten.
• Heb je vragen over voorbehoedsmiddelen? De seksuoloog kan je advies geven.