Bijwerkingen chemotherapie: irritatie en/of ontsteking van mond en keel

Chemotherapie kan je mondslijmvlies aantasten en beschadigen. Dit begint meestal 5 tot 7 dagen na de behandeling. De slijmvliezen herstellen zich meestal twee tot drie weken daarna.

Sommige patiënten krijgen een mondslijmvliesontsteking (mucositis of stomatitis). Die kan je smaakcellen aantasten en je smaakzin veranderen. Hier lees je meer over veranderde smaak en geur.

Wat kan je merken?

• De slijmvliezen in je mond worden bleek en droog.
• Je tong voelt droog aan.
• Je hebt een branderig gevoel in de mond.
• Soms krijg je een ontsteking met aften of zweertjes in de mond. 

Wat kan je zelf doen? 

Vóór je start met chemotherapie

• Ga naar de tandarts voor een mondonderzoek, liefst voor je start met de behandeling.
• Zorg voor een goede mondhygiëne, ook als je geen klachten hebt.

Verzorg je tanden

• Poets je tanden minstens twee keer per dag. Liefst na elke maaltijd en zeker voor je gaat slapen.
• Gebruik een zachte of medium tandenborstel.
• Vervang je tandenborstel om de twee maanden.
• Gebruik tandpasta met fluor.
• Ben je klaar met poetsen? Spoel je tandenborstel met lauw water en droog hem af.
• Wees voorzichtig met elektrische tandenborstels. Hou het borsteltje schoon en vervang het regelmatig.
• Verwijder tandplak met tandzijde of floss. Doe dit 1 keer per dag.
• Gebruik geen tandenstokers. Ze kunnen je tandvlees beschadigen.

Controleer en verzorg je mond

• Bekijk je mond regelmatig in de spiegel met een lampje. Let op je tong, lippen, de binnenzijde van je wangen, onder je tong en je verhemelte. Zie je droogte, bleekheid, witte stipjes, zweertjes en/of blaasjes? Neem dan contact op met je oncocoach of arts.
• Heb je last van droge of gebarsten lippen? Smeer ze in met vaseline, een cacaoboterstift of lippenzalf uit een tube.
• Heb je een droge mond? Stimuleer je speekselklieren met een kauwgom (met Xylitol) of een suikervrij zuurtje. Je kunt ook kunstspeeksel gebruiken.

Spoel je mond

• Spoel je mond minstens twee keer per dag met water. Doe dit altijd na het tandenpoetsen. Opgelet: spoelen vervangt het poetsen niet!
• Soms schrijft de arts een mondspoelmiddel voor op basis van chloorhexidine. Dit doodt bacteriën in je mond en helpt om infecties te voorkomen.
• Bij sommige oncologische behandelingen schrijft de arts een mondspoelmiddel met cortisone voor.
• Schrijft de arts geen specifiek product voor? Spoel je mond dan gewoon met water of fysiologisch water (verkrijgbaar in de apotheek zonder voorschrift). 

Verzorg je tandprothese

• Spoel je prothese na iedere maaltijd af onder de kraan.
• Maak de prothese minstens 1 keer per dag schoon.
• Haal de prothese ’s nachts en enkele uren per dag uit je mond. Zo geef je je mond wat rust.
• Heb je een ontsteking of aften? Laat de prothese uit en vraag advies aan je arts.
• Bewaar de prothese droog en maak ze schoon voor je ze weer draagt.

Eet aangepaste voeding 

• Eet zachte, smeuïge of vloeibare voeding. Harde voeding kan de pijn in je mond erger maken.
• Vermijd te hete gerechten of dranken.
• Eet geen te scherpe, te zure, sterk gekruide, erg zoete of erg zoute voeding. Test uit wat je kunt eten zonder al te veel pijn.
• Vermijd bruisende dranken (spuitwater, frisdrank,…) en alcohol. Deze dranken kunnen ook pijn aan de slijmvliezen veroorzaken. 

Wanneer neem je contact op met de oncocoach en/of huisarts?

• Je krijgt blaasjes of zweertjes in je mond.
• Je hebt een droge mond.
• Je hebt witte stipjes op je tong of wangslijmvliezen. Dit kan wijzen op een schimmelinfectie.
• Je hebt pijn in je mond of keel.
• Je kunt moeilijk eten en verliest op korte tijd veel gewicht.
• Je lichaamstemperatuur is 38,3°C of hoger (gemeten onder de oksel). Koorts kan wijzen op een infectie.

Neem contact op met een oncocoach.

Welke bijkomende behandeling of ondersteuning kan je krijgen? 

Soms is bijkomende behandeling van aften noodzakelijk.  

• Heb je pijn in je mond of keel? De arts kan medicatie voorschrijven om de pijn te verzachten. We noemen dit een ‘mucositiscocktail’. Het wordt in de apotheek bereid en zorgt voor plaatselijke verdoving. Spoel je mond 4 keer per dag met de mucositiscocktail. Je mag dit inslikken. Als het nodig is, mag je dit ook 6 keer per dag doen.
• Soms gebruiken we een lasertoestel om de pijn te verzachten en letsels sneller te genezen. Deze behandeling (Low-Level-Lasertherapie of LLLT) is pijnloos en duurt slechts enkele minuten. We kunnen dit om de één à twee dagen herhalen. Vraag meer informatie in het oncologisch dagziekenhuis of aan je oncocoach.
• Verzorg je je mond goed, maar krijg je toch aften? Mondhygiëne blijft erg belangrijk om infecties te vermijden.
• Is tandenpoetsen met een tandenborstel te pijnlijk? Gebruik dan een zachte Dentaswab. Dat is een staafje met een spons aan het uiteinde.