Bijwerkingen chemotherapie: minder witte bloedcellen

Witte bloedcellen beschermen je lichaam tegen infecties. Door de chemotherapie kan je tijdelijk minder witte bloedcellen hebben. Je merkt dit niet, maar je hebt wel meer kans op een infectie of ontsteking. Wordt die niet snel behandeld? Dan kan de infectie zich verspreiden over je hele lichaam. Dat kan gevaarlijk zijn. 

De verminderde aanmaak van witte bloedcellen door chemotherapie is tijdelijk. Na de therapie kan je lichaam weer witte bloedcellen aanmaken.  

Wat kan je merken?

Een infectie of ontsteking herken je aan één of meerdere klachten:

• Je lichaamstemperatuur is 38,3°C of hoger (1 keer gemeten onder de oksel).
• Je lichaamstemperatuur is 38,0°C of hoger (2 keer gemeten onder de oksel, met 1 uur tijd tussen beide metingen).
• Je voelt je echt ziek, hebt koude rillingen en hoofdpijn.
• Je hebt keelpijn, een verstopte neus en je moet hoesten (infectie van de luchtwegen).
• Je moet vaak plassen in kleine hoeveelheden en hebt een branderig gevoel als je plast (infectie van de urinewegen).
• Je hebt branderige pijn aan de sluitspier en buikkrampen (darminfectie).
• Je huid is plaatselijk rood, gezwollen en pijnlijk (huidinfectie).
• Je verliest vocht (eventueel etter) uit de oren of ogen.

Wat kan je zelf doen? 

Je kunt infecties voorkomen door jezelf te beschermen. Dat doe je zo:

Contact met mensen en dieren

• Blijf uit de buurt van mensen die griep hebben of verkouden zijn.
• Vermijd kinderen die kinderziekten hebben (mazelen, windpokken, rodehond,…).
• Voel je je ziek? Of weet je dat je weinig witte bloedcellen hebt? Ga niet naar drukke plaatsen waar veel mensen samenkomen (warenhuizen, bioscoop, wachtkamers, openbaar vervoer).
• Zorg niet zelf voor huisdieren. Doe je dat toch? Gebruik (lichte) wegwerphandschoenen. Lees meer over omgaan met huisdieren tijdens een behandeling tegen kanker.
• Volg deze adviezen goed om veilig contact te houden met anderen. 

Hygiëne

• Zorg voor een goede mond- en lichaamshygiëne.
• Neem elke dag een douche of bad.
• Was regelmatig je handen. Zeker voor het eten en na een toiletbezoek.
• Poets je tanden minstens twee keer per dag. Liefst na elke maaltijd en zeker voor je gaat slapen.
• Probeer wondjes te voorkomen. Heb je er toch? Verzorg ze onmiddellijk.

Vaccinaties

• Vaccinaties krijg je best vóór de start van je behandeling met chemotherapie.
• Sommige vaccins stel je beter uit tot na de behandeling. Bespreek dit met je arts.
• Vaccinaties met een levend, verzwakt vaccin (zoals gele koorts) kunnen je heel ziek maken. Dat komt omdat je afweersysteem tijdens je chemotherapie niet goed werkt.
• Een griep- of coronavaccin is wel veilig en aangeraden. Je krijgt het vaccin het best op een moment waarop je genoeg witte bloedcellen hebt. Bespreek dit met je arts of huisarts.

Hoe kan je infecties herkennen?

• Meet je lichaamstemperatuur elke dag op hetzelfde moment.
• Heb je rillingen of andere klachten die op een infectie wijzen? Meet dan ook je temperatuur.
• Is je lichaamstemperatuur 38,3°C of hoger en/of heb je rillingen? Bel dan meteen naar je oncocoach. Soms moeten we je opnemen in het ziekenhuis. Je afweersysteem is nu zwakker, dus kan een infectie zich snel uitbreiden. Hoe sneller je je laat behandelen, hoe beter.
• Hou ook andere tekenen van een infectie in de gaten. Je vindt ze onder de titel 'Wat kan je merken' hoger op deze pagina.

Wanneer neem je contact op met de oncocoach en/of huisarts?

Neem onmiddellijk contact op met je oncocoach of huisarts:
•    Als je lichaamstemperatuur 38,3°C of hoger is.
•    Als je één of meerdere tekenen van infectie vertoont. Je vindt ze onder de titel 'Wat kan je merken' hoger op deze pagina.

Neem contact op met een oncocoach.

Opgelet: neem zelf geen medicijnen als je denkt dat je een infectie hebt. Vraag eerst advies aan je arts of oncocoach.

Welke bijkomende behandeling of ondersteuning kan je krijgen?

• Soms stellen we de chemotherapie 1 of 2 weken uit of verlagen we de dosis. Zo krijgen je bloedcellen meer tijd om te herstellen.
• Soms beslist de arts om je een inspuiting met ‘groeifactoren’ te geven. Dat zijn medicijnen die ervoor zorgen ervoor dat je lichaam meer witte bloedcellen aanmaakt. Ze maken je afweersysteem sterker. Je bent dan minder gevoelig voor infecties.
• Na de eerste inspuiting met groeifactoren kan je je grieperig voelen. Soms krijg je pijn in je botten. Wil je deze bijwerkingen voorkomen? Neem een halfuur voor de prik paracetamol (bijvoorbeeld Dafalgan®, Perdolan®).
• Meet altijd je lichaamstemperatuur voor je paracetamol inneemt. Door paracetamol zakt je temperatuur, waardoor je symptomen van infectie soms niet opmerkt.
• Wees altijd voorzichtig als je paracetamol inneemt. Lees meer.