Bijwerkingen chemotherapie: vermoeidheid

Veel mensen die chemotherapie krijgen, hebben last van (ongewone) vermoeidheid. Die vermoeidheid is anders dan ‘gewoon moe zijn’. Je kan je moe voelen zonder dat je iets hebt gedaan. De vermoeidheid kan ook mentaal of emotioneel zijn. 

Sommigen voelen dit al vroeg in de behandeling. Anderen krijgen er pas op het einde last van. Bij sommige mensen komt de vermoeidheid altijd terug, bijvoorbeeld na elke behandeling met chemotherapie. Ook na de chemotherapie kan je nog lang moe zijn. Het is normaal dat je je maanden na de laatste behandeling nog moe voelt. Soms heb je er enkele jaren na de chemo nog last van.

Vermoeidheid is een klacht die we ernstig nemen. Er zijn veel mogelijke oorzaken: de chemotherapie zelf, pijn, minder rode bloedcellen of slecht slapen. Je kan er verdrietig, boos, teleurgesteld of gefrustreerd door worden. Misschien lukt het niet om je dagen te plannen zoals je wil of kan je minder doen dan je gewoon bent.

Wat kan je merken? 

• Je voelt je ongewoon moe, ook als je geen inspanning hebt gedaan.
• Je voelt je lichamelijk, mentaal of emotioneel moe.

Wat kan je zelf doen? 

Het is heel belangrijk om een goed evenwicht te vinden tussen rusten, slapen en bewegen. 

Tips om te bewegen

• Probeer elke dag 30 minuten licht tot matig te bewegen.
  • Doe dit in één keer of splits het op (3 keer 10 minuten per dag).
  • Kies een activiteit die haalbaar is en bij jou past. Je kunt bijvoorbeeld:
    • De tafel dekken en afruimen
    • De afwas doen;
    • Wandelen terwijl je telefoneert;
    • Een werkje in de tuin doen;
    • De hond uitlaten;
    • Strijken;
    • Poetsen;
    • Een kleine fietsrit of dagelijkse wandeling doen.
• Beweeg je te weinig? Dan voel je je minder fit. Inspanning wordt dan nog lastiger.
• Bewegen kan lastig zijn al je je moe voelt. Elke dag is ook anders. Soms gaat bewegen gemakkelijk, andere dagen heb je meer rust nodig. Dat is normaal.
• Luister naar je lichaam en leer je grenzen kennen.

Tips om te rusten

• Probeer elke dag korte rustmomenten in te plannen. Dat helpt je om te herstellen en achteraf terug actief te zijn.
• Doe overdag niet te veel dutjes. Dan slaap je ’s nachts beter.

Zorg voor ontspanning en positieve energie 

• Doe dingen die je energie geven en blij maken.
• Zeg gerust ‘nee’ tegen dingen die nu te veel energie vragen.
• Tot rust komen is niet altijd gemakkelijk. Zoek uit wat jou helpt om te ontspannen. Kies bijvoorbeeld voor muziek, films, kunst, relaxatieoefeningen, boeken, sudoku’s. Je zorgverleners kunnen helpen om voor jou de ideale ontspanning te vinden.

Vraag hulp

• Hulp krijgen van anderen kan je zelf veel energie besparen.  
• Hulp vragen is niet altijd makkelijk. Besef dat mensen in je omgeving vaak willen helpen, maar niet goed weten hoe.
• In het ziekenhuis kan de sociale dienst je helpen om hulp voor thuis te zoeken.
• De dienst maatschappelijk werk van je ziekenfonds kan je ook helpen.

Bespaar energie door je huishouden te vereenvoudigen

• Doe één taak tegelijk.
• Maak een boodschappenlijstje en neem een boodschappentrolley mee. Dan moet je geen zware zakken dragen. Ga niet winkelen op drukke momenten.
• Schoonmaken en strijken doe je best niet in één keer. Spreid het over enkele dagen.
• Probeer zittend te strijken.
• Maak eenvoudige maaltijden. Of kies een voedzame kant-en-klare maaltijd als je je minder goed voelt.
• Plan je dag en week goed. Doe belangrijke dingen eerst. Doe alleen wat écht nodig is.
• Zoek uit hoe je dagelijkse taken lichter kan maken.

Wanneer neem je contact op met de oncocoach en/of huisarts?

Vermoeidheid is een klacht die we ernstig nemen. Het kan een grote invloed hebben op je dagelijkse leven. Neem contact op met je arts of oncocoach bij deze signalen:

• Je voelt je te moe voor normale dagelijkse activiteiten.
• Je hebt door de vermoeidheid geen energie meer om te bewegen.
• Je kunt door de vermoeidheid geen plezier meer beleven.

Neem contact op met een oncocoach.

Welke bijkomende behandeling of ondersteuning kan je krijgen? 

• In het ziekenhuis vragen we bij elk bezoek hoeveel last je hebt van vermoeidheid. Zo weten we beter hoe je je voelt.
• Je (huis)arts, oncocoach, verpleegkundige, diëtist, psycholoog, de sociale dienst, de dienst zingeving en spiritualiteit kunnen je helpen om de oorzaken van je vermoeidheid aan te pakken.